De IT van de Belastingdienst

Daan Rijsenbrij, maandag 30 juli 2007

Interview met prof. dr. Daan Rijsenbrij, hoogleraar Digitale Architectuur aan de Radboud Universiteit en voorzitter van het Platform Outsourcing Nederland.

Interview voor de Tros
Vraag: Wat is volgens u de essentie achter de IT-problematiek bij de Belastingdienst?
Rijsenbrij: De Belastingdienst inde vroeger alleen belastingen van burgers en bedrijven. Deze dienstverlening heeft zich fors uitgebreid. Vervolgens kwam daar een grote taak bij als betaalkantoor voor allerlei toeslagen. Dat laatste is significant moeilijker dan het simpel innen van belastingen.

Tegenwoordig eisen burgers een gebruiksvriendelijke benadering van overheidsinstanties, de klant hoort centraal te worden gesteld. Door de voortgaande vordering in de technologie is dat allemaal mogelijk, maar het moet nog wel correct worden geïmplementeerd.

De Belastingdienst was een van de eerste organisaties die het onder architectuur werken propageerde. Dat was erg professioneel. Doch zij hebben hun architectuurdenken niet laten meegroeien met de eisen die een digitale samenleving stelt. Zij hebben als het ware last van een soort remmende voorsprong.

Kortom, de Belastingdienst heeft een interessante verbreding en verdieping van haar dienstenpakket doorgemaakt, waarbij een vernieuwde architectuur vereist is. Een architectuur die begint in het bedrijfsgebeuren en niet uitsluitend wordt gedicteerd vanuit de IT.

Vraag: Hoe zijn die problemen ontstaan?
Rijsenbrij: Symptomen als bij de IT van de Belastingdienst worden veroorzaakt door een zwakke IT-Governance, een IT-Governance die ingebed hoort te zijn in de corporate governance. Een volwassen IT-Governance is ook het allereerste dat nu moet worden hersteld, en wel over alle lagen van DG/Bel tot diep in B/CICT. Zonder die IT-Governance wordt het dweilen met de kraan open.

Daarnaast lijkt een geïntegreerde architectuurschets van de huidige situatie te ontbreken die nodig is om fundamenteel overzicht en inzicht te verkrijgen in de bestaande problematiek.

Bij de Belastingdienst ontbreekt wat ik noem een CAO, een corporate architectural officer. Een man of vrouw die de overall architectuur maakt, bewaakt en controleert of alles conform die architectuur wordt gebouwd dan wel geoutsourced.

Vraag: Wat zou de oplossingsrichting moeten zijn?
Rijsenbrij: Na het installeren van een volwassen IT-Governance en het afstoffen van de bestaande architectuurschetsen, zou ik drie zaken aanraden: een moderne toekomstvaste geïntegreerde architectuur, een rationalisatie van de bedrijfsprocessen en een realistisch transformatiepad.

Het is belangrijk dat een architectuurbeschrijving bestaat uit een groot aantal platen waarin de business managers van de Belastingdienst hun problemen en de mogelijke oplossingen kunnen doorgronden.

Uit mijn lange praktijkervaring blijkt dat een lichte rationalisatie van de bedrijfsprocessen al snel resulteert in minimaal 25 % reductie van de benodigde sofware.

Het opzetten van een bruikbare architectuur is geen sinecure, maar zonder een realistisch transformatiepad is die architectuur volkomen zinloos. Transformeren is vaak moeizaam werk, zeker in een overheidsomgeving.

Ten slotte zou ik een externe adviesraad installeren om het gehele transformatietraject te coachen met deskundigen die hun sporen hebben verdiend in het bedrijfsleven.

Vraag: Welke obstakels zijn er te verwachten?
Rijsenbrij: Allereerst zou ik willen stellen dat dit een doenbare transformatie is, mits nuchter en zakelijk gemanaged.

Als obstakels zie ik de bestaande situatie die in de lucht moet worden gehouden, de heersende cultuur bij de Belastingdienst, het waanidee dat transformeren bij overheidsinstanties met meer beleid moet dan die in het bedrijfsleven en de verwevenheid met andere overheidsdiensten.

Ten slotte wil ik daaraan toevoegen de te grote vrijblijvendheid van NORA. De overheidsdiensten worden meer en meer met elkaar verweven, maar er is geen centrale sturing. Een soort digitale Rijksbouwmeester.

Vraag: Is de Belastingdienst op de goede weg?
Rijsenbrij: Uit de persberichten over de ideeën van Jan Kees de Jager, de staatssecretaris waaronder de Belastingdienst valt, heb ik nog niet het gevoel gekregen dat er voldoende sense of urgency is bij het oplossen van de ontstane situatie.

Ik vind het onbegrijpelijk dat de Jager stelt dat hij voor de ombouw naar de nieuwe IT-architectuur vijf tot tien jaar in gedachten heeft. Dat is ver over zijn eigen ambtsperiode heen. Ik zou het moediger vinden van de ‘ICT Personality 2007' als hij mijlpalen had gegeven over wat er na 1 jaar, na 2 jaar, na 3 jaar daadwerkelijk gerealiseerd zou zijn. Voorts vind ik vijf tot tien jaar wel een erg vage einddatum. De Jager poneert wel een aantal nuchtere ideeën in zijn interview met Freek Blankena van de Automatisering Gids, maar ik begrijp niet dat hij niet om extra geld heeft gevraagd. De noodzakelijke transformatie van de IT bij de Belastingdienst is een majeure operatie die veel geld kost. Het uitsmeren van de pijn over 5 tot 10 jaar gaat echter veel meer geld kosten plus de bijkomende ergernis voor burgers en bedrijfsleven.

Ook in het document ‘Bedrijfsplan Belastingdienst 2007 - 2011' staan zeer zeker bruikbare ideeën op het gebied van gegevenshuishouding. Maar ik zie nog geen krachtige overall programma-manager met een eigen projectbureau en een zeer groot mandaat. Wellicht dat de Belastingdienst emotioneel nog niet toe is aan de erkenning dat het zo niet langer kan.

Vraag: Wat zou de Belastingdienst op dit moment beter niet kunnen doen?
Rijsenbrij: Outsourcen! In dergelijk situaties waarin de Belastingdienst verkeert zie ik ondernemingen vaak outsourcen als noodgreep. Gouden regel bij outsourcing: breng eerst je zaken op orde. Het outsourcen van wanorde is onverantwoord, en je mag van een provider niet verwachten dat hij bij een scherp gecontracteerde overeenkomst voldoende marge over heeft om die complexiteit alsnog te ontmantelen.

Outsourcen op dit moment zal de gedaante krijgen van een uurtje-factuurtje business binnen een vaste totaalprijs.

In het verleden zijn er grote groepen externen uurtje-factuurtje door de Belastingdienst ingehuurd. Ik neem aan dat die externe bureaus met al hun opgebouwde inzichten in de onderhavige problematiek op eigen kosten een vernieuwde architectuurschets hebben gemaakt voor een moderne Belastingdienst, althans het IT-gedeelte. Het zou leerzaam zijn om die architectuurschetsen in dit blad te publiceren, immers een goedlopende Belastingdienst is toch ons aller belang.

Dit telefonische interview met AG is door hen omgezet naar een opinieformaat en gepubliceerd in de Automatisering Gids van vrijdag 27 juli 2007 op pagina 10.

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Sessies

15/16-11: Landelijk Architectuur Congres meer...

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2018   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden