Review strategisch katern NORA 3.0

Erik Saaman, vrijdag 16 januari 2009

Op 12 januari is op het NORA-Forum de openbare review van het NORA-katern Strategie van start gegaan. In versie 3.0 van NORA (Nederlandse Overheid Referentie Architectuur) is dit het centrale, verbindende katern. In 2008 heeft het kabinet NORA vastgesteld als norm voor de gehele overheid. Daarom kunnen alle overheidsorganisaties reageren op de voorgestelde tekst. Na verwerking van de reacties zal het katern door het College Standaardisatie ter besluitvorming worden aangeboden aan de staatssecretaris van BZK.

NORA als raamwerk voor interoperabiliteit

Burgers en bedrijven verwachten een goed functionerende overheid. Het delen van informatie door overheidsorganisaties, de zogenoemde interoperabiliteit, is hiervoor een belangrijke voorwaarde. NORA is een raamwerk dat overheidsorganisaties helpt om deze interoperabiliteit te realiseren aan de hand van een samenhangende set van principes.

Katern Strategie

De huidige versie 2.0 van NORA bestaat uit één document. Om de toegankelijkheid te vergroten wordt NORA 3.0 opgesplitst in katernen over onderwerpen zoals informatiebeveiliging en het stelsel van basisregistraties. Het katern Strategie zorgt daarbij voor de verbinding tussen de katernen. Het katern Strategie is primair bedoeld voor bestuur en management en vormt voor architecten de inleiding op de rest van NORA. Dit katern licht toe wat het belang is van interoperabiliteit en wat er op dit punt van overheidsorganisaties verwacht wordt. Op basis daarvan kunnen overheidsorganisaties bepalen hoe zij NORA gaan inzetten.

Review

De openbare review is bedoeld om vanuit het perspectief van de doelgroep te toetsen of het katern aan haar doelstellingen voldoet en te bepalen of er voldoende draagvlak bestaat voor de inhoud. Reacties op het katern kunnen uitsluitend gegeven worden op het NORA-forum via een enquête en het discussiebord. De review sluit op 27 februari 2009.

Meer weten?

Ga naar: https://www.surfgroepen.nl/sites/NORA-architecten/NORA-forum/review.aspx

Merk op: commentaar onder dit artikel wordt niet meegenomen in het review proces
 

[PDF]

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Reactie van Stichting Digital Architecture op 4 Juni 2012 op 15.36

Geschreven door Mark Paauwe op 18-01-2009 16:33

Beste Erik,

NORA dot NL – een nieuwe identiteit voor Nederland?

NORA is een van de beste initiatieven die ik ken op architectuurgebied. NORA kan een nieuw stukje identiteit worden van Nederland waarmee we ons internationaal kunnen etaleren. Maar daar moet nog wel een extra stap voor worden gezet, namelijk de juiste eerste stap: wat is de vraag?

Het is belangrijk dat Nederland een goed geoliede e-overheid krijgt, en wel snel. Waarom is dat zo belangrijk en waarom moet dat snel?

Ten eerste: De huidige wijze waarop de overheid werkt is inefficiënt. Er gaat veel tijd, geld en kwaliteit bij het leveren van diensten verloren omdat er nog onvoldoende gebruik wordt gemaakt van informatie als productiefactor. Dat weet iedereen en onderkend bijna iedereen.

Ten tweede: Als een bedrijfstransformatie en een IT-innovatie te lang duurt, is het steeds moeilijker om er centrale sturing op uit te voeren en om ervoor te zorgen dat het een integraal, duurzaam en toekomst geheel wordt. De transformatie kan uiteenvallen in zelfstandige goedbedoelde suboptimalisaties. Alleen al daarom is voor mij NORA zo belangrijk.

We hebben nog steeds in Nederland kans op een duurzame, functionele, toekomstvaste en integrale e-overheid. Deze is er nu nog niet. Om die mooie e-overheid wel te krijgen moeten we bij NORA nog meer gaan denken en werken in vier fasen en vier mijlpalen. Er moet een eenvoudig strak omlijnd plan komen dat op 1 a4-tje past, zoals hieronder staat:

Fase 1-(zevental-projecten): Opstellen van eisen door opdrachtgevers (bestuurders van alle overheidsorganen en belanghebbenden) in een programma van eisen (wat willen alle belanghebbenden nu nastreven in het belang van de burgers, bedrijven, economie en milieu met de overheidsorganisaties, informatievoorziening en infrastructuur in termen van kwaliteitsaspecten, uitgangspunten, bedrijfsdoelen, functionele eisen ?). In de tweedekamer moet bijvoorbeeld een overbekende IT-politicus zich met het PVE (in pamflet vorm) willen profileren.

Reactie van Stichting Digital Architecture op 4 Juni 2012 op 15.36

Fase 2-(zevental -projecten): Definitiestudie (begrippenkader) en architectuur opstellen door architecten (met welke concepten, architectuurprincipes en stijlelementen is het realiseren van bepaalde kwaliteitsaspecten voor de in het PVE genoemde elementen mogelijk?). Als nieuwerwetse oplossingen worden gebruikt in de architectuur dan kan dat alleen na voldoende proofs-of-concepts. Aan het eind van de fase hebben we nog alleen maar een architectuurontwerp document. Een hoofddocument van max tien pagina’s met minimaal twee plaatjes: een blauwdruk voor over drie jaar en een artist impression van de verre toekomst. Maar architectuur kun je niet eten, dus er moet nog iets worden gemaakt in de volgende ronde (onder deze randvoorwaardelijke architectuur).

Fase 3-(zevental -majeure projecten): Onder architectuur ontwikkelen (analyseren en ontwerpen, bouwen of realiseren) van de verschillende e-overheids stijlelementen (bouwwerken) zoals bedrijfsdelen, informatievoorzieningsdelen en infrastructuurdelen. Het architectuurdocument uit de vorige fase is het voorschrijvende en dwingende kader. Geen mits tenzij of management exception letters. Immers het PVE moet worden gerealiseerd, en daar was de architectuur randvoorwaardelijk voor. Waar ik al heel lang aan denk is bijvoorbeeld elementen zoals shared service centra waar middelgrote en kleine overheidsinstellingen voor hun ICT op kunnen in prikken. (weg met die onzin dat iedereen zijn eigen ICT-services organisatie zit te bouwen).

Fase 4-(zevental projecten): Transformeren van overheidsorganisaties van de huidige situatie naar de toekomstige en gewenste situatie door onder andere het implementeren van de in de vorige fase gebouwde elementen. Aan het eind van deze fase zijn enkele overheidsorganisaties voor bepaalde thema’s e-overheid-compliant.

De vier genoemde fasen zullen parallel moeten worden uitgevoerd voor verschillende thema’s om NORA als een gecontroleerde trein van de overheid een e-overheid te maken. Als er niet voldoende gefaseerd wordt gewerkt op basis van programma’s van eisen zal NORA grote kans blijven lopen teveel als technology push te worden gezien. Business cases zijn ook wel belangrijk hoor ik u zeggen, maar voor nationale infrastructurele projecten zijn volgens vele hoogleraren en bouwkundigen GEEN business case te maken. e-Overheid is een nationaal ICT-infrastructuur project. Dus ik zou daarom persoonlijk rond de 0 euro uitrekken voor business cases.

De meeste Nederlanders hebben nog nooit gehoord van NORA en heel veel weten niet wat e-overheid is of waar digitale dienstverlening van overheid uit zou moeten bestaan. Aan die vraagkant en etalering kan nog veel worden gedaan.

Wat is nu de volgende stap?

Ik ben tot nu toe nog niet het Programma Van Eisen tegengekomen waarmee je kunt onderbouwen dat NORA nodig is, nu en in deze vorm. Ik zie en hoor graag van anderen of zij ook van mening zijn dat er nu eerst een PVE moet komen, of dat er al documenten zijn die ik zo moet zien. Wat zijn bijvoorbeeld de tien grootste problemen die moeten worden opgelost en met welke kwaliteit of niveau? Welke kwaliteitskenmerken dient de e-overheid daarom vooral te hebben?

Ik denk dat wanneer er een goedgekeurd PVE is, het zinvol gaat worden om een architectuurdocument te maken voor de e-overheid.

Reactie van Stichting Digital Architecture op 4 Juni 2012 op 15.35

Geschreven door Erik Saaman op 20-01-2009 23:33

Mark,

Je stelt dat er eerst een programma van eisen moet worden opgesteld voordat NORA effectief kan zijn. Maar NORA is juist een (gedeeltelijk) programma van eisen die van toepassing is op uitvoering van alle publieke taken. Daarmee kan ik jouw reactie niet plaatsen. Maar misschien heb ik het verkeerd begrepen.

Natuurlijk is NORA geen totaal PvE op basis waarvan een allesomvattende e-overheid ontworpen kan worden. Maar dat is dan ook niet de bedoeling van NORA. NORA beperkt zich tot de algemene eisen die aan overheidsorganisaties gesteld worden ten aanzien van interoperabiliteit (ruim opgevat). Zodat overheidsorganisaties beter met elkaar kunnen samenwerken. Hetgeen een voorwaarde is voor een effectief en efficiënt opererende overheid.

Ik lees jouw verhaal als een pleidooi voor het opstellen van een soort masterplan voor de gehele e-overheid. Dat is niet de ambitie van NORA 3.0. Nog even los van de vraag of zo'n masterplan wenselijk en haalbaar is.

Reactie van Stichting Digital Architecture op 4 Juni 2012 op 15.35

Geschreven door Mark Paauwe op 21-01-2009 00:07

Erik,

Heel erg bedankt voor je open en eerlijke antwoord.

Je maakt nu indirect zelf duidelijk wat het probleem is en waarom het probleem er is.

De vraag of NORA een programma van eisen is OF dat NORA een architectuur is kan niet eenvoudig worden beantwoord. Maar dat zou wel moeten kunnen. Want hoe gebruikers anders snappen wat NORA is?

Het kan zeker niet allebei zijn, want de rollen van opdrachtgever, architect en opdrachtnemer horen gescheiden te zijn om onafhankelijkheid en kwaliteit van het werk te kunnen waarborgen. Als NORA allebei is (PVE en architectuur), is het niet effectief genoeg.

Als ik NORA op professionele wijze review dan zie ik aanzetten van een architectuur die niet echt worden ondersteund door een goedgekeurd programma van eisen.

Ik zie in NORA ook stukjes programma van eisen (in de vorm van wensenlijstjes). Vooral de principes in NORA zijn voorbeelden van wensen en eisen, terwijl principes juist de toekomstvaste werking van concepten horen te beschrijven. In mijn ogen een hoogst ongelukkige toepassing van het 'concept' principes.

De uitgangspunten, wensen en eisen moeten van NORA worden losgetrokken als NORA een architectuur moet zijn. Eisen van belanghebbenden horen namelijk niet thuis IN een architectuur, maar moeten vooraf gaan aan een architectuur. In een architectuur zelf horen concepten, principes en stijlelementen thuis.

In een architectuurontwerp komen programma van eisen en architectuur weer samen.

Wat MOET gebeuren volgens mij is dat NORA wordt opgesplitst in een 'kandidaat programma van eisen e-Overheid' en een 'kandidaat architectuur e-Overheid'.

Dit kandidaat programma van eisen dient eerst te worden goedgekeurd en daarna kan een kandidaat architectuur worden opgesteld en worden goedgekeurd.

Door de eisen los te maken van de architectuur (NORA) wordt de kwaliteit, bruikbaarheid en kracht van NORA als architectuur vertienvoudigd.

Als NORA bedoeld is als programma van eisen en niet als architectuur, dan moet de naam worden aangepast en de principes uit NORA worden gehaald. In NORA moeten dan duidelijker de eisen, uitgangspunten en doel per groep belanghebbende worden geclassificeerd en per kwaliteitsaspect worden ingevuld.

Ik ondersteun graag bij het opsplitsen en goedgekeurd krijgen van NORA in een eOverheid_PVE.doc en eOverheid_Architectuur.doc.

Ik verneem graag je reactie.

mark@paauwe.info

Reactie van Stichting Digital Architecture op 4 Juni 2012 op 15.35

Geschreven door Erik Saaman op 29-01-2009 21:32

Mark,

NORA is een (referentie) architectuur volgens de IEEE definitie. Maar daar moet meteen bij gezegd worden dat zowel 'architectuur' als 'principe' containerbegrippen zijn waar op zeer verschillende manieren gebruik van wordt gemaakt. Vaak allemaal nuttig, maar wel verwarrend.

Daarom zou elke architectuur meteen duidelijk moeten maken wat voor soort architectuur het is en wat de aard van zijn principes is. Dat is, onder andere, wat we met het NORA-katern Strategie doen. Ik wil daarom hier liever geen begrippendiscussie aangaan.

Ik neem aan dat je met een "programma van eisen" bedoelt een door de opdrachtgever vastgestelde lijst van acceptatiecriteria. Inderdaad is het niet aan architecten is om te bepalen wat deze eisen zijn. Dat is bij NORA dan ook niet het geval. NORA baseert zich op tal van beleidsdocumenten waarin verwoord is wat bestuurders verwachten. Daar bovenop wordt het katern Strategie op dit moment uitgebreid door bestuurders beoordeeld en zal uiteindelijk het College Standaardisatie aan BZK advies uitbrengen mbt besluitvorming over NORA.

Op basis hiervan kunnen we stellen dat de 10 basisprincipes een adequate samenvatting zijn van de verschillende wensenlijstjes die er zijn (althans, voor zover het interoperabiliteit betreft). Dat is misschien niet helemaal hetzelfde als een los programma van eisen. Maar als basis voor de verdere uitwerking van NORA is het zeker voldoende. Het is dan ook geen toeval dat het katern Strategie als losstaand document verschijnt.

Daarmee wil ik niet beweren dat NORA alle punten oplost die door jou gesignaleerd zijn. NORA is dan ook niet de enterprise architectuur van de overheid. Al was het alleen al omdat 'de overheid' geen eenheidsorganisatie is die als een enterprise bestuurd wordt (met één CIO die bevoegdheden heeft over de hele organisatie). Maar dat is een geheel nieuwe discussie....

Sponsoren

Sessies

19-06: KNVI/PLDN sessie over semantische data integratie in de weg- en spoorinfrastructuur 

28-06: LAC summit meer...

15/16-11: Landelijk Architectuur Congres meer...

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2018   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden