Starchitectuur

Peter Bakker, vrijdag 29 april 2011

Wat we kunnen leren van een starchitect

In dit artikel vertel ik door wie ik mij als digitale architect laat inspireren. Aan de hand van drie uitspraken van mijn grote voorbeeld beschrijf ik hoe ik de relatie zie tussen zijn ideeën en de digitale architectuur.

De eerste kennismaking

Het is nu zo'n drie jaar geleden toen ik toevallig deze afbeelding tegenkwam:

Ik dacht eerst dat het een afbeelding was uit één of andere sciencefictionachtige film. Maar mijn mond viel open van verbazing toen dit futuristische gebouw echt bleek te bestaan. Het bleek het Guggenheim Museum in Bilbao te zijn.

Wie schetste mijn verbazing?

De architect en de schetser van mijn verbazing bleek Frank Owen Gehry te zijn. Gehry was door dit gebouw verheven tot starchitect, dat wil zeggen een architect die ook bij het grote publiek een bekende ster is geworden. Gehry is behalve een starchitect ook een televisiester geworden door een gastrol in een aflevering van The Simpsons waarin de spot werd gedreven met zijn manier van ontwerpen. En een filmster door zijn hoofdrol in de eerste documentaire van de in 2008 overleden regisseur Sidney Pollack: "Sketches of Frank Gehry".

Hoe kon Gehry zo'n futuristisch gebouw realiseren?

Ik ging wat verder googelen en kwam er al snel achter dat Gehry niet alleen een starchitect was met een eigen architectuurstudio maar dat hij ook nog een ander bedrijf bezat, namelijk Gehry Technologies. Dat is een bedrijf dat helemaal gespecialiseerd is in het ontwikkelen van een gedigitaliseerde werkwijze om meer controle te krijgen op het hele ontwerp en bouwproces. Dat was voor mij het begin van mijn ontdekkingsreis naar de speciale werkwijze van Gehry en zijn ideeën over architectuur in het algemeen. Een reis waar ik nog steeds mee bezig ben. Een compleet reisverslag zou te ver voeren, daarom bestaat de rest van het artikel uit de drie voor mij meest inspirerende uitspraken van Gehry en wat ik denk dat de digitale architectuur daarvan zou kunnen leren.

Drie Gehry uitspraken en de bijbehorende leermomenten

"They don't hire me to do boxes."

Starchitecten worden niet ingehuurd om standaardwerk af te leveren. De opdrachtgevers verwachten een origineel ontwerp dat onderscheidend is van de massa. Vreemd genoeg lijkt het in de digitale wereld precies andersom te werken. De digitale architect lijkt juist ingehuurd te worden om alles wat speciaal en onderscheidend is weg te ontwerpen! Standaardisatie is het motto, zowel in de manier van werken als in het beoogde resultaat. Maar zou het niet mooi zijn als er ook in de digitale wereld ruimte komt voor starchitecten die zich profileren met gewaagde(re) ontwerpen en afwijkende manieren van werken? Zou de digitale architectuur in het algemeen daar niet van profiteren en zo bekender en vooral geliefder worden bij haar grote publiek, de business?

"Quite often I'll just go over and over and over and I'll draw twenty sketches sort of searching for something"

Gehry gebruikt, net als de meeste starchitecten, schetsen als het belangrijkste hulpmiddel in het creatieve denkproces.

Figuur 2 Sketch, Guggenheim Museum, Bilbao

In de digitale wereld zijn de architecten geneigd om direct aan de slag te gaan met oplossingsgerichte diagrammen die voldoen aan een standaardconventie. Stel je voor dat Gehry dat had gedaan. Dan had er nu geen unieke trekpleister in Bilbao gestaan maar een standaard dertien-in-een-dozijn museum. Het is in het belang van de opdrachtgevers dat architecten een unieke meerwaarde kunnen bieden. Daarvoor is het schetsen en daarmee de tijd nemen voor het creëren van en communiceren over nieuwe ideeën onmisbaar.

"become a partner with the construction company instead of an adversary"

Gehry kwam er halverwege zijn carrière achter dat, om zijn ideeën te kunnen realiseren zoals hij het bedoelde, hij de bouwers moest helpen door ze zulke gedetailleerde informatie te geven dat ze precies begrepen wat er gemaakt moest worden. Tot dan toe werd er gewerkt met tekeningen en beschrijvingen die gedurende het hele ontwerp en bouwproces ook nog een aantal keren moesten worden omgezet in andere formaten. Vaak werden de tekeningen en informatie tijdens dat omzetten net even anders geïnterpreteerd of bewust aangepast om kosten te besparen. En dat frustreerde Gehry enorm. Want zo ontstond er een resultaat dat niet meer helemaal overeenkwam met zijn oorspronkelijke bedoeling.

Gehry vond de oplossing in de vliegtuigindustrie. Daar werd veel gewerkt met dezelfde ronde vormen die hij ook graag wilde toepassen, maar wat onmogelijk was door de beperkingen van de tot dan toe gebruikelijke manier van werken binnen de architectuur. De vliegtuigindustrie werkte met zeer gedetailleerde computermodellen en computersimulaties. Gehry besloot dezelfde technieken te gaan gebruiken voor zijn eigen werk. Hij is toen samen met de bouwers waar hij mee werkte gebruik gaan maken van CATIA, één van de meest geavanceerde modelleerproducten van dat moment. De ervaringen en resultaten waren zo succesvol dat hij besloot om CATIA aan te passen voor gebruik in de architectuur. Bovendien wilde hij andere architecten en bouwers aan de hand van zijn eigen ervaringen leren omgaan met deze nieuwe manier van werken. Zo is Gehry Technologies en haar lijn van Digital Project™ producten ontstaan.

Figuur 3 CATIA model, Guggenheim Museum, Bilbao

Uiteindelijk heeft de hele architectuur en bouwwereld, inclusief de grote opdrachtgevers, ingezien wat je kunt bereiken als je gedurende de hele levenscyclus samenwerkt met één geïntegreerd proces (Integrated Project Delivery) en één gemeenschappelijk gedigitaliseerd model (het Building Information Model). Het lijkt me evident dat de digitale wereld hier enorm veel van kan leren…

Tot slot

Ik denk dat digitale architectuur meer kan betekenen en meer kan opleveren dan nu het geval is. Maar dan zullen wij open moeten staan voor ontwikkelingen in andere vakgebieden. De wereld is in beweging en we kunnen veel leren van zaken zoals visueel denken, netwerk theorie, fractals, complexe adaptieve systemen, het onderzoek naar de werking van het zenuwstelsel en last but not least van de ontwikkelingen in de echte architectuurwereld zoals Building Information Modeling (BIM) en de Integrated Project Delivery (IPD).

Ik ben benieuwd door wie of wat jullie geïnspireerd worden…

[PDF]

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Reactie van Stichting Digital Architecture op 9 Maart 2012 op 14.42

Geschreven door yunn op 05-05-2011 09:02

thomas sabo charms[url=http://www.charmclub-thomas.com/thomas-sabo-charms.html]thomas sabo charms[/url]http://www.charmclub-thomas.com/thomas-sabo-verkauf.html

Reactie van Stichting Digital Architecture op 9 Maart 2012 op 14.42

Geschreven door adgerrits op 04-05-2011 21:50

Inspirerend stuk Peter. En of toeval nou bestaat of niet, heb toevallig onlangs een presentatie gehad van een Nederlandse architect die heel erg sterk denkt zoals jouw Canadese held. Werkt bij ONL en heeft o.a. mee de, in NL wereldberoemde, Hessing cockpit gemaakt (http://www.oosterhuis.nl/quickstart/index.php?id=cockpit). Heb een voorstel voor het LAC2011 ingediend voor een gezamenlijke lezing over overeenkomsten en wederzijdse leerpunten. Want ben het helemaal met je eens dat architectuur meer moet zijn dan standaard blokken opleveren. Of zoals mijn collega wel eens verzucht: 'en mag het ook mooi zijn?'

Reactie van Stichting Digital Architecture op 9 Maart 2012 op 14.41

Geschreven door Johan Theunissen op 04-05-2011 13:26

Hoi Peter,

Leuk stuk, vooral het visualiserende aspect spreekt mij erg aan. Dat is ook meteen de crux van digitale architectuur.

Laat ik beginnen met het een belangrijke splitsing die ik altijd maak in hoe mensen tegen zaken aankijken. Er zijn FUN zaken en RUN zaken. M.a.w. zaken die we leuk vinden en zaken die moeten. Vrouwen gaan graag winkelen in de stad, zonder dat ze wat nodig hebben, dus FUN, wij mannen snappen dat niet, voor ons is winkelen RUN, ‘t is dat het moet. Voor ons mannen geldt dat vaak met auto’s, vrouwen zien daar de lol weer niet van in.

Hier zit ook een belangrijk verschil tussen fysieke architectuur en digitale (Business, Informatie en Technologie) architectuur. Voor veel mensen is bepaalde fysieke architectuur FUN, voor de meeste is het RUN. Het zien van de architectuur speelt hierin een belangrijke rol. Soms zelf het voelen van de architectuur.

Bij digitale architectuur worden de zintuigen buiten spel gezet. Het is allemaal te abstract, waardoor het RUN wordt. Ben tenslotte nog nooit iemand tegen gekomen die uren gefascineerd naar een UML diagram stond te kijken en hier zielsgelukkig van werd.

In mijn ogen kunnen er twee dingen gebeuren in de toekomst:

1. Mijn langzame visie; onze hersenen zullen zo evolueren, dat we meer vermogen krijgen om te genieten van abstracte zaken, zoals we nu bijv. met schilderijen al kunnen. Schilderijen kunnen mijn katten niet boeien.

2. Mijn snelle visie: we gaan als digitale architecten meer pogingen doen, om schoonheid te combineren met abstracte informatie architecturen. Volgens mij kunnen we architectuurpatronen omzetten naar visuele patronen, op zo’n manier, dat een slechte architectuur een voor onze hersenen lelijk patroon ontwerpt en een goede architectuur een mooi patroon. Op deze manier zou de gewone mensen een oordeel kunnen vellen over de schoonheid van een digitale architectuur.

Mvg,

Johan Theunissen

Sponsoren

Sessies

15-02: GIA sessie over digitale transformatiespel meer...

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2018   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden