Architectuur principes hanteren als wet? Dat heeft wat nadelen.......

De laatste tijd kom ik steeds vaker de opvatting tegen, dat architectuurprincipes dezelfde werking moeten hebben als de wet. Dit lijkt mij een manke metafoor:

  1. De wetgeving in Nederland is al minstens 2.000 jaar oud en is de meeste tijd zeer willekeurig en met bloedig geweld gehandhaafd.
  2. Pas sinds Nederland algemeen kiesrecht heeft en democratisch is, wordt de wet vrij algemeen beschouwd als gezamenlijke afspraken waar we ons allemaal aan te houden hebben.

Ik kan mij slecht voorstellen, dat architecten bereid zijn hun principes, beleidslijnen en eisen bijna 2.000 jaar met bloedig geweld te gaan handhaven. Democratie met betrekking tot architectuur regels en principes zie ik ook niet ontstaan. Niet eens als het gaat om referentie architecturen, laat staan als het gaat om de architectuur van een organisatie.

Een andere kant van de metafoor: de laatste jaren wordt er in Nederland steeds vaker geklaagd dat wet- en regelgeving zo complex is, dat niemand meer weet waar 'ie zich aan te houden heeft. Hier is wél sprake van een goede analogie met architectuur: onze principes, regels en eisen zijn vaak in hoge mate technisch en abstract en de onderlinge samenhang is complex. Een ander actueel probleem is de lage pakkans, waardoor wetsovertreders hun straf vaak ontlopen. Ik voorzie daarom ook in de architectuurwereld een serieuze discussie over minder regeldruk, meer blauw op straat en strengere straffen - als metafoor uiteraard - om het draagvlak te verhogen.

Tijdens de NAF presentatie van het boek over architectuur principes van Greefhorst en Proper ontstond een discussie over vrijheid. Deze discussie biedt naar mijn idee een nuttiger aanknopingspunt. In de filosofie over vrijheid wordt het begrip welbegrepen eigenbelang gehanteerd wanneer mensen uit vrije wil regels volgen. Niet vanwege de pakkans en de bloedige straffen, maar omdat ze begrijpen, dat het volgen van de regel in hun eigen belang is. Direct, omdat ze er zelf baat bij hebben; indirect, omdat de maatschappij, waarvan ze deel uitmaken er baat bij heeft en zijzelf uiteindelijk dus ook. Daarom rijden we allemaal rechts. Daarom betalen we onze belasting en laten we de Tweede Kamer wetten aannemen.

Persoonlijk lijkt dit mij een veel vruchtbaarder concept om van uit te gaan bij het nadenken over hoe we het volgen van architectuurregels in onze organisatie voor elkaar kunnen krijgen. Het betekent overigens wél, dat we als architect voortdurend naar onze stakeholders toe moeten om hen onze principes en regels uit te leggen en hen het (gezamenlijk) belang ervan te laten inzien. Welbegrepen eigenbelang begint immers bij begrijpen.

Soft? Probeer dan maar bloedig handhaven.

Weergaven: 609

Reactie van Louis Dietvorst op 26 Januari 2012 op 18.31

Hoi Ria, leuk betoog. Ik deel jouw visie. Architecten moeten n.m.m. niet op zoek gaan naar beperking van vrijheid maar naar verruiming van de vrijheid. En slimme principes kunnen daarbij helpen maar blijven maar een hulpmiddeltje. Hoe meer principes je op gaat schrijven of probeert af te dwingen, hoe groter de kans is dat je anderen daarmee aangeleerd hulpeloos maakt. In mijn visie is een meer ideale architectuur er daarom een die mensen zo zelfredzaam als mogelijk is maakt. Maar dan moet de architect wel een mindset hebben in de idee van de Social Architecture Manifesto: 'teaching people how to fish so they can eat forever". Dus liever geen architectuurpolitie of ontwikkelingshulp rol maar inspirerend, kennisoverdragend, de ander uitdagend om zelf na te denken over de gevolgen van zelf genomen beslissingen. Mentor rol. Geen architectuurprincipes opschrijven die al onderdeel zijn van een vakgebied. Niet aan vakmanschap komen. Hooguit principes die vakgebieden helpen verbinden. Geen elite die op afstand zaken voor anderen gaat zitten bedenken. Wel een rol die uit kan leggen, inspireren, en liefst op een vriendelijke manier kennis over kan dragen. Respect voor de Universele Wet van de Vrije Wil. Dit is wel een beetje mijn passie. Maar misschien zie ik het wel helemaal verkeerd. Hoor ook graag mening van anderen.

Reactie van Sjako ten Haken op 27 Januari 2012 op 16.53
Bestuurders van rechtspersonen en natuurlijke personen die een arbeidscontract aangaan met werknemers hebben het recht hun werknemers aanwijzingen en richtlijnen te verschaffen. Daar vallen ook richtlijnen onder hoe zij processen of IT willen inrichten. Dus als architecten bestuurders zover krijgen dat zij architectuurprincipes als richtlijn aan werknemers opdragen dan moeten werknemers deze principes volgen. Het is dus allang bij wet geregeld, alleen niet door specifiek recht maar op generiek niveau in het civiele arbeidsrecht (voor ambtenaren geldt in principe hetzelfde). Ja, ook juristen kennen de concepten generiek en specifiek, sterker nog die hebben ze zelfs uitgevonden. Bestuurders kunnen dit recht overigens ook handhaven. Met als uiterste sanctie ontslag, waar tegen verweer voor de rechter mogelijk is. Kortom onzin, de stelling dat architectuur bij wet geregeld moet worden. Je hebt alleen bestuurders nodig die architectuurprincipes als richtlijn bevestigen of de architect mandateren om dergelijke richtlijnen namens hem af te geven. Anders blijven Architectuurprincipes regels uitgesproken door personen die daartoe niet bevoegd zijn. Specifiek architectuurrecht zou bedrijven ernstig beknotten in de vrijheid van ondernemen.
Reactie van Sjako ten Haken op 27 Januari 2012 op 17.07
Nb. de universele wet van de vrije wil is een discussie waar men Rousseau, Hobbes en Montesquieu op na zou moeten lezen. Sinds we in Nederland een grondwet kennen, hebben die filosofische discussies in het dagelijs leven weinig praktisch nut meer, en is ieders vrije wil door het recht beperkt tot de grenzen van de vrije wil van de ander. Kortom alleen het materiele recht geldt echt. Iets om rekening mee te houden.
Reactie van Louis Dietvorst op 27 Januari 2012 op 18.15

Sjako, dank voor de leestip, ga ik als ik er tijd voor heb zeker eens naar kijken. Ik wil er verder voor waken in een wetenschappelijke of filosofische discussie terecht te komen, dat is in elk geval niet mijn passie.

Reactie van Sjako ten Haken op 28 Januari 2012 op 1.23
Geen leestip hoor. Dikke en saai geschreven boeken, zonde van je tijd. Overigens niks mis met wetenschappeljke of filosofische discussies, zeker niet op VNA.
Reactie van Sjako ten Haken op 28 Januari 2012 op 1.24
Nb. Het Social Architecture Manifesto is overigens wel een aanradertje. Go local!
Reactie van Ria van Rijn op 28 Januari 2012 op 16.13

Sjako en Louis, dank voor jullie reacties.

@Sjako: de voorstanders van architectuur als wetgeving bedoelen niet architectuur bij wet te regelen. Hun idee is, dat de architectuurprincipes en regels in de organisatie de kracht van wetgeving moeten hebben. En door de organisatie met dezelfde middelen (toezicht, veroordeling en sancties) gehandhaafd moeten worden. Ik vind de vergelijking met de wet mank gaan en daardoor weinig vruchtbaar.

@Louis: Ik wil wetenschappelijke en filosofische discussies niet uit de weg gaan. Ik vind dat een serieus vakgebied ook aan serieus wetenschappelijk onderzoek moet doen en daarbij horen ook (wetenschaps)filosofische uitgangspunten. Ik ga het Social Architecture Manifesto zeker lezen!

Reactie van Sjako ten Haken op 28 Januari 2012 op 21.40
@Ria De grap is dat architectuur allang de kracht van wetgeving heeft binnen een organisatie als de werkgever deze als aanwijzing heeft gegeven. Werknemers zijn rechtens verplicht deze aanwijzing op te volgen. Ik zie overigens juridisch geen verschil tussen architectuur bij wet regelen of dat architectuur de kracht van wet heeft. Ik ben het met je eens dat handhaving daarvan weer een heel ander vraagstuk is. Curieus is dat werkgevers wel handhavend toezien op dingetjes als werktijd maar niet op het in gevaar brengen van miljoeneninvesteringen voor IT door werknemers die architectuurafspraken aan hun laars lappen.
Reactie van Bert Kroek op 9 Februari 2012 op 13.26

Boeiende stellingnames. Mijn vraag is hoe ik antwoord vind op de vraag of mijn door mijzelf (niet gedefinieerde of begrepen) welgevoelde eigenbelang samenvalt met het door de organisatie welbegrepen eigenbelang.

Is het geheel aan architectuur principes en richtlijnen nu niet net het ZIJN van het eigenbelang van de organisatie? en is de kunst om te realiseren dat dit welbegrepen is zodat ik als individue kan beoordelen of er synergie zit tussen mijn eigenbelang en die van de organisatie?

Reactie van Ria van Rijn op 12 Februari 2012 op 13.55

De kunst is inderdaad om ervoor te zorgen, dat zoveel mogelijk belanghebbenden uit eigenbelang kiezen voor ontwikkelen onder architectuur. Omdat ze er écht achter staan en het beter vinden. Omdat het goedkoper is. Omdat het sneller gaat. Omdat de directie het vraagt. Omdat iedereen het doet.......... De reden maakt niet uit.

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden