Joop Kielema

In Nederland houden we van voorspelbaarheid. Daarom zijn we ook zo dol op duidelijke structuren. In de ICT is het architectuurdenken een voorbeeld van onze drang naar duidelijkheid en voorspelbaarheid. Maar de werkelijkheid laat zich maar in beperkte mate voorspellen. Chaos is ook deel van onze realiteit. Een pleidooi voor meer aandacht voor improviseren.

Jelle Brandt Corstius zegt over het leven in Rusland in de VPRO Gids het volgende: “Niks loopt zoals je gepland had, dat is de enige zekerheid die je hebt. Ik plande alles in dagdelen, of het nou ging om een postzegel kopen of een interview maken. Postzegels kopen was nog een van de lastiger dingen, trouwens.” En “Nederlanders anticiperen op voortdurende stabiliteit, Russen op voortdurende crisis.”

In Rusland is chaos de normale toestand zou je kunnen zeggen. In Nederland is orde en planning normaal. Alles wat er van afwijkt, vinden wij Nederlanders erg vervelend: een winkel die te laat opengaat, verkeerde producten die geleverd worden, mensen die hun telefoon niet opnemen. We doen ons uiterste best om alles zo voorspelbaar mogelijk te maken, voor anderen, maar ook voor onszelf.

Je zou haast gaan denken dat alles voorspelbaar is! En als het niet voorspelbaar is, het voorspelbaar moet worden. We stellen alles in het werk om de aanwezige variëteit zoveel mogelijk weg te werken. Dat doen we bijvoorbeeld ook door het maken van procesarchitecturen en referentiemodellen. Als we weten hoe het proces verloopt dan kunnen we het voorspelbaar maken. Forget it!

Heeft u zich wel eens afgevraagd hoe voorspelbaar uw eigen werk is. Er is maar weinig dat ik op een werkdag kan plannen. Ik kan plannen om dit stuk te gaan schrijven, maar als ik geen inspiratie heb, krijg ik het niet in het geplande uur af. Of er belt iemand met een dringende vraag. Of ik bedenk me dat ik beter toch iets anders eerst kan doen. Vergaderingen lopen uit, een eenvoudige taak, blijkt toch moeilijker dan gedacht. Ik kan mijn werk in de tijd slechts beperkt plannen. Werken heeft minstens net zoveel kenmerken van improviseren dan van plannen. Lucy Suchman heeft het plan in haar boek “Plans and situated action” een andere rol in ons handelen gegeven. Een plan is volgens haar een recource, één van hulpbronnen die we tot onze beschikking hebben om te handelen. Dus het is niet zo dat we een plan hebben en dan gaan werken volgens dat plan. Nee, we hebben een plan, maar we hebben in ons werk nog veel meer dingen, computers die niet werken, collega’s die jarig zijn, hoofdpijn, berekeningen die lastiger zijn dan gedacht. En al die dingen spelen op hetzelfde moment. Dat is wat Suchman situated action noemt. Ons handelen vindt altijd plaats in het hier en nu. En op ieder moment zijn er verschillende dingen die om aandacht vragen. En een plan of werkinstructie is gewoon één van de elementen die gebruikt worden voor ons handelen in het hier en nu.

En zegt Suchman: management en werk hebben maar weinig te maken met planning. Dat wij plannen komt niet omdat je dat moet. Het komt omdat wij in Nederland alles graag gepland willen hebben. Met als risico dat we zoveel plannen en structureren dat er te weinig ruimte voor improvisatie is. Als we die processen ook nog eens vastleggen in informatiesystemen neemt de mogelijkheid om te improviseren nog verder af. Om werk en processen goed te structureren moeten we dus ook oog hebben voor wat niet te plannen valt.

Joop Kielema is Senior adviseur bij Novay

Weergaven: 248

Reactie van Erik Saaman op 25 November 2011 op 18.30

Ik had onlangs het voorrecht een werkende lopende band in een Japanse autofabriek van dichtbij te bewonderen. Ik kan je verzekeren dat planning daar toch echt wel werkt.

 

Reactie van Joop Kielema op 21 December 2011 op 9.30

Ik zou niet willen beweren dat planning niet werkt. Maar planning werkt pas goed als er ruimte is tot improviseren als er iets misgaat. Planning zonder regelcapaciteit, zoals Ulbo de Sitter het noemt is gedoemd mis te gaan. De Japanners weten dat maar al te goed. Zij waren ook de eersten die dit soort ideeën in hun fabrieken toepasten. Het grappige is overigens dat deze ideeën veelal in de VS zijn bedacht. Maar in de VS pas zijn toegepast toen bleek dat de Japanse auto-industrie veel efficiënter werkte dan de Amerikaanse. 

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

© 2021   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden