Drijfzandprincipes – typerend voor de Architect!

In zijn commentaar op mijn blog “Architectuurprincipes – contradictio in terminis?” [1] introduceerde Mark Paauwe de notie “drijfzandprincipe”. Paauwe: “En dat je dan ook soms met drijfzand principes […] bezig moet gaan, want er is niets beters.” Ja, klopt, daar waar oude en vertrouwde oplossingsruimte (nagenoeg) is uitgeput, moet er something totally different gebeuren. Inderdaad: “want er is niets beters.”

En uitgerekend in zo’n ongewone, ogenschijnlijk hopeloze situatie… maakt de Architect het verschil met – wat aanvankelijk oogt als – drijfzandprincipes, maar die uiteindelijk de vaste aankomstpunten blijken te zijn in fonkelnieuwe oplossingsruimte.

Daar waar zo’n ongewone situatie zich zo onmiskenbaar manifesteert… moet tot dan toe ongedachte oplossing ontworpen worden. Maar hoe? Met bestaande regels/principes, de heersende denk- en handelswijzen komen we er niet langer. Kwalitatief ànders is nodig – om de nieuwe situaties, om nieuw gedrag straks weer… zo heel gewoon het hoofd te kunnen bieden. Daarmee betreden we het unieke werkterrein van de Architect. Op zoek naar, in de woorden van Paauwe, “drijfzandprincipes” of, om met Wisse te spreken [2]: “architectuurprincipes” – nee, niet als a priori uitgangspunten, maar juist als vaste áánkomstpunten!

Zo’n Architect dient daartoe over maatschappijvisie te beschikken. Hij/zij moet durven problematiseren – en dat problematiseren geldt zeker ook het probleem zelf! Iemand “die [durft] problematiseren wat een potentiële opdrachtgever als zijn behoefte oppert [3]. Nee, dat draait dus niet – gevangen in oude oplossingsruimte – uit op een sneller paard, maar – vrij in nieuwe oplossingsruimte – op een heuse automobiel! [4]

Goed…. Wat zou zo’n Architect vandaag de dag dan als probleem kunnen zien waarvoor ongewone oplossing Moet komen? Met welke situatie zijn mensen vandaag de dag steeds minder tevreden – zo ontevreden zelfs, dat het maar eens Moet veranderen? Welk doodgewoon en/of ingesleten gedrag past ons vandaag de dag feitelijk niet meer?

Eindeloos kopiëren van informatie… leidend tot informatiehooibergen van ongekende omvang; duplicaat van duplicaat van duplicaat van …. Het gaat maar door. Duplicaten die vervolgens elk doodleuk een eigen leven gaan leiden: ze worden los van elkaar aangepast en weer… gedupliceerd…. Gedrag dat leidt tot verstopping en alsmaar meer inconsistentie. Lage kwaliteit van informatie. Bedrijven, klanten en burgers die pijnlijk misgrijpen, verward/geïrriteerd raken en ‘het allemaal’ gewoon niet meer begrijpen.
Steeds meer koppelingen tussen steeds meer systemen. Enorme interface-kluwens die bij elke nieuwe versie van het-één-of-andere product/systeem steeds meer tijd kosten en hoofdbrekens geven. Interface/Integratie-management dat steeds meer uit de hand loopt. Frustrerend, want daar waar bedrijven, klanten en burgers steeds meer verlegen zitten om snelle oplossingen, loopt de time-to-market ervan alleen maar op en neemt de kwaliteit verder af. Onbegrijpelijk. Tenenkrommend [5].

Waar vragen bedrijven en maatschappij vandaag de dag alsmaar klemmender om? Om snellere en veel betere applicaties en systemen. En wat ontwerpt de Architect voor hen?

Wat ziet zo’n Architect vandaag de dag dan als “drijfzandprincipe” voor toegang tot nieuwe oplossingsruimte annex oplossing? Welke “principieel andere principes” [2] zijn vandaag de dag ‘dus’ nodig? Met andere woorden… welk geheel Nieuw verdwijnpunt [4] gaat de Architect ontwerpen vanwaaruit het oude en vertrouwde Geheel Nieuwe plek krijgt – zodat oude lasten verdwijnen en fonkelnieuwe mogelijkheden eindelijk tot uiting en bloei komen?

Drijfzandprincipe:
Behandel informatie als een goed:
a. Stop met kopiëren van informatie.
b. Orden informatie stelselmatig.

Beknopte toelichting:
(a) Informatie heb-zucht (autarkie) maakt plaats voor informatie zie-zucht. In verreweg de meeste gevallen volstaat het kunnen (in)zien van informatie ruimschoots.
(b) Ingesleten specifieke informatieordeningen maken plaats voor stelselmatige informatieordening. Specifieke informatieordening ordent informatie keer op keer uniek per probleem. Stelselmatige informatieordening ordent infrastructureel en optimaal pragmatisch. In volle dynamiek van netwerksamenleving wisselen (probleem)situaties snel en daarmee ook de waarde (de betekenis) van specifiek/probleem geordende informatie. Stelselmatige informatieordening maakt betekenis van informatie zowel helder als ook situationeel vast; specifieke informatiebehoeften raken ontkoppeld van voorzieningen [6].

Met zo’n principe kan de Architect áánkomen. Het is geen vertrekpunt voor het architecturale denken/handelen; integendeel – het is een aankomstpunt! Alstublieft, hier is automobiel! Er is geen opdrachtgever die het verzint – zij komen veelal niet verder dan A Faster Horse! [4] Uit drijfzandprincipe ontpopt zich vlinder. Welke opdrachtgever kijkt en denkt (veel) verder dan heel geavanceerde rups? [7] De Architect ziet vlinder al voor zich; de overwegend rupsige werkelijkheid moet nog òm gaan; het vlinderige moet allemaal nog doodgewoon worden. Werk aan de winkel! Niet gemakkelijk. Nee. Maar het moet! Huidige oplossingsruimte is (nagenoeg) uitgeput. Rups kàn als rups niet blijven – ònmogelijk! Ontwikkeling zou stagneren; op weg dus (weer) naar nieuwe wereld [8].

Noten:
[1] De blog Architectuurprincipes – contradictio in terminis? (Van Til, 2012) oogstte behoorlijk wat commentaar, maar het uitgeschreven denken stopte/stokte plots op het punt waar de Echte discussie had kunnen/moeten starten…. Discussie eindigde in openingsvoorzet: “Naar mijn idee zou je er dan ook best goed aan kunnen doen om dat wat jij “hypothesen en axioma’s” en “drijfzand principes” noemt expliciet te maken, bovenop tafel te leggen en ze te presenteren als echte architectuurprincipes.”
[2] In zijn artikel Architectuurprincipes (Wisse, 2005), geeft Wisse duidelijk aan dat a priori principes voor de Ontwerper/Architect een contradictio in terminis zijn.
[3] Zie het artikel In de hoop op informatiekundig beroepsperspectief; ontwerpers van i... (Wisse, 2012).
[4] Zie het artikel A Faster Horse (Van Til, 2011).
[5] Zie het artikel Modern Informatieverkeer – op weg naar semantische interoperabiliteit (Van Til, 2008), of zie de verkorte versie ervan: Ontsnapping uit digitaal gekkenhuis dat in 2008 als apart hoofdstuk verscheen in de bundel Eerlijk zullen we alles delen, verkenningen naar interoperabiliteit (Zwienink/Wisse; GBO.Overheid/Bureau Forum Standaardisatie, 2008).
[6] Voor nadere details – zie bijvoorbeeld de artikelen The Core of Information Oriented Architecture (Van Til, 2011) en Systematic Organisation of Information (Van Til, 2011).
[7] Zie Kun je een rups leren vliegen? (Bommerez/van Zijtveld, 2001).
[8] Zie Een nieuwe wereld – het ontstaan van het moderne Nederland (Van der Woud, 2006).

 

Weergaven: 301

Reactie van Mark Paauwe (Founder of Dragon1) op 2 Juli 2012 op 9.27

Jan,

Helemaal mee eens: Drijfzandprincipes (of hypothesen en axioma's zoals ze meer wetenschappelijk heten)  zijn typerend voor de architect, een noodzakelijk kwaad. Met een drijfzandprincipe bedoeld ik dus een niet bewezen gehandhaafde werking en geproduceerd resultaat van een entiteit, zoals een concept. De vraag is dan (die ik nog niet beantwoord), waar en wanneer mag je drijfzandprincipes gebruiken als architect? 

Ik zal op mijn architectuurprincipes presentatie op het LAC ook een sheet wijden aan drijzandprincipes. Eens kijken welke discussie we los krijgen.

Hedendaagse Drijfzandprincipes (Quicksand Principles):

1) "marktwerking leidt tot kwaliteitsverhoging en prijsverlaging van dienstverlening". In de zorg wordt steeds vaker geroepen dat marktwerking leidt tot verkwisting. Dus waar is dit principe nu eigenlijk bewezen.

2) "aanbesteding leidt tot hogere kwaliteit, de beste en betaalbare oplossing". In het openbaar vervoer is lang niet iedereen daar zo gelukkig mee.

3) "centrale opslag-oplossingen zorgen voor consistentie van data". Maar dat lukt volgens sommigen dus alleen als je bijvoorbeeld decentrale opslagoplossingen onmogelijk maakt. Anders krijg je toch weer de hamsterdrift die de consistentie onderuit haalt.

4) "open standaarden dragen bij aan kostenverlaging en kwaliteitsverhoging". Er zijn verschillende aanpakken die tot open standaard zijn gebombardeerd, onder andere door druk van commercie. Voor leveranciers is dat perfect, maar voor klanten of eindgebruikersorganisaties hoeft dat helemaal niet perfect te zijn.

Deze principes van drie gangbare concepten noem ik nog steeds drijfzandprincipes omdat ze gedeeltelijk werken of nog niet helemaal qua theorie en practices zijn uitgehard. Soms mist er nog iets in het principe of het concept zelf, zodat het echt gaat werken zonder neven-effecten met alleen positieve resultaten. Deze drijfzandprincipes zijn echter denk ik wel nodig (als onvolwassen stap) om uiteindelijk te komen fundamentele principes van concepten (de volwassen stap) die bij integrale toepassing in een organisatie of een keten van organisaties dan architectuurprincipes worden voor die organisatie of keten van organisaties.

Een drijfzandprincipe dat mij op dit moment wel aanspreekt is "klanten zijn het meest geholpen door ze te leveren wat ze nodig hebben in plaats van wat ze vragen". Dit geld voor zowel interne als externe klanten. Ik denk dat mensen op zich wel weten wat ze nodig hebben, maar dat ze niet altijd weten hoe ze daar het beste om kunnen vragen. Steeds meer organisaties werken zaakgericht waarbij ze alles afstemmen op de pure initiele oversneden klantvraag. Echter denk ik dat er wel meer effort nodig is van een klantcontactcentrum om de klantvraag meer in relatie tot de klantbehoefte te krijgen. Dat leidt denk ik vaker tot het oplossen en onder controle krijgen van problemen in plaats van het bestrijden van een symptoom. Wat weer lastig is, is om niet je eigen belang als organisatie voor het afzetten van producten en diensten te laten prevaleren in het ombuigen van de klantvraag naar wat de klant echt nodig heeft. Daarom is het denk ik nog steeds een drijfzandprincipe, want dat hebben we nog niet helemaal onder controle.

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden