De meeste mensen zijn visueel ingesteld. Dat betekent dat ze gemakkelijker informatie opnemen en onthouden wanneer die informatie in de vorm van een afbeelding wordt getoond, dan in de vorm van geschreven of gesproken tekst. Een plaatje zegt meer dan duizend woorden, is een veelgehoorde uitspraak. Maar dan moet het wel een duidelijke plaat zijn. Een slecht gekozen visualisatie zegt niets of, erger nog, zet mensen op het verkeerde been. Maar het maken van visualisaties kost veel tijd en creativiteit. Hoe maak je met weinig inspanning een goede visualisatie?

Een goede visualisatie brengt een duidelijke boodschap over. Dat kan van alles zijn, maar de gekozen vorm is bepalend voor het type boodschap. Een voorbeeld: een kwadrantenplaat à la Gartner is uitstekend geschikt om twee eigenschappen tegen elkaar af te zetten en meerdere onderwerpen, bijvoorbeeld softwareleveranciers, daarmee ten opzichte van elkaar te positioneren. Dat helpt bij het maken van een keuze. Ander voorbeeld: een misdaadkaart toont op een plattegrond van de stad de locaties waar recent misdaden zijn gepleegd, en maakt inzichtelijk wat de gevaarlijke wijken zijn. Dat helpt bij het plannen van bijvoorbeeld een wandelroute.

Voor enterprisearchitecten zijn er uitstekende softwarepakketten verkrijgbaar om architecturen te modelleren. Een tool als BiZZdesign Architect biedt bijvoorbeeld een repository en een visuele omgeving. De repository vul je met de modelelementen zoals applicatiecomponenten en relaties. Met de visuele omgeving kun je vervolgens platen maken om de samenhang tussen modelelementen inzichtelijk te maken. We spreken dan van views: een gefilterde blik op de inhoud van de repository. Repository en visuele omgeving zijn met elkaar geïntegreerd om het werken te vergemakkelijken.

Toch blijft het maken van architectuurvisualisaties grotendeels handwerk. De oorzaak is gelegen in de lay-out. Je kunt in een modelleerpakket eenvoudig twintig applicatiecomponenten van de repository naar de visuele omgeving ‘slepen’, maar het resultaat is altijd een wanordelijke verzameling blokken en lijnen. Om daar een plaat van te maken die in staat is een boodschap over te brengen, vraagt handmatig ordenen. En dat kan veel tijd kosten; zeker als je meerdere van dat soort visualisaties hebt die je moet onderhouden telkens wanneer het model in de repository wijzigt. Het probleem is dat we niet in staat lijken om het cognitieve proces van het logisch ordenen van elementen om te zetten in iets dat we als softwareroutine kunnen programmeren. Toch moet hier meer mogelijk zijn.

Welbeschouwd is elke visualisatie te zien als het plotten van onderwerpen op een coördinatenstelsel. En dat is in beginsel uitstekend automatiseerbaar. Zo is de eerder genoemde misdaadkaart uitstekend te genereren wanneer in een repository bij elke misdaad de locatie is vastgelegd in de vorm van geografische coördinaten. Maar ook bijvoorbeeld een Gantt-diagram bestaat uit onderwerpen (activiteiten) geplot op een coördinatenstelsel van tijd (horizontale as) en rangnummer (verticale as).

De kunst van het visualiseren is daarom de kunst van het kiezen van precies dat  coördinatenstelsel dat perfect aansluit bij de boodschap die je wilt overbrengen. Als je goed nadenkt over de boodschap die je met een visualisatie wilt overbrengen, kom je wellicht tot nieuwe en creatieve ideeën die veel inzichtelijker zijn dan traditionele applicatielandschappen of servicemodellen. Heeft u zo’n geslaagde nieuwe visualisatie bedacht, dan hoor ik het graag!

Erwin Oord (eoord@archixl.nl) is principal consultant en partner bij ArchiXL. Deze blog is ook verschenen op www.archixl.nl.

Weergaven: 487

Reactie van Jan van Til op 16 November 2012 op 13.08

Erwin,

Visualiseren gaat naar mijn idee nog altijd het beste met - zoals dat ook wel heet "whiteboard compatible" tekentools. Pratendeweg verschijnt op het whiteboard (via tool=stift-en-wisser) de samen-view. Die samen-view blijkt vervolgens verrassend goed in staat het erbij geleverde praatje vast te houden en reproduceerbaar te maken. Een beetje slim whiteboard produceert met een druk op de knop een "polaroid" afdruk van de samen-view van dat moment. Onderhoudsvrij. Al die geavanceerde techniek vertroebelt zo gemakkelijk waar het om draait.

Reactie van Arjen de Ruiter op 20 November 2012 op 11.15

Bijzonder, een beschouwing over visualiseren zonder visualisatie! Dat wil ik dan wel even visualiseren.. Overigens eens met de strekking dat visualiseren in veel situaties goed kan helpen. Maar niet voor iedereen.

Reactie van Erwin Oord op 21 November 2012 op 8.36

@Jan: De "whiteboard-methode" die je beschrijft is een uitstekende methode om gezamenlijk tot nieuwe inzichten te komen. Doen dus, maar dat is niet wat ik in deze blog bedoel met visualiseren. Ik doel op het visualiseren van kennis (inzichten) die al eerder is opgedaan en vastgelegd. Architectuurkennis heeft vele doelgroepen die elk behoefte hebben aan een voor hen relevante filtering en vormgeving. Het plaatje dat je in een managementworkshop op de whiteboard tekende levert waarschijnlijk niet de informatie waar de applicatiebeheerder behoefte aan heeft, ook als de onderliggende kennis dezelfde zou zijn.

Reactie van Mark Paauwe (Founder of Dragon1) op 11 December 2012 op 13.20

Visualiseren kan beteken dat iets grafisch weergeeft, maar ook dat je het je voorstelt (in je hoofd visualiseren).

Dit heet ook wel mental imaging: Door zorgvuldig de juiste woorden te kiezen, de juiste omgeving waarin je spreekt en die te voorzien van het juiste geluid en geuren, zorg je ervoor dat iemand op een bepaalde wijze correct of gewenst gaat associeren, waardoor hij de beoogde visualisatie in zijn hoofd opbouwt. 

Ik ga volgend jaar daar een kennisavond aan wijden: Effective Mental Imaging. Als mensen net zoals ik daar ervaring in hebben, nodig ik ze graag uit om volgend jaar er een presentatie op een kennisavond over te komen geven.

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden