Digitaliseren betekent dat steeds meer verschillende mensen gebruik maken van steeds meer gedeelde informatie via een gedeelde informatievoorziening: de cloud. Dit schept nieuwe mogelijkheden voor mensen en organisaties. Het stelt tegelijk nieuwe eisen aan de borging van de kwaliteit. Dit betreft diverse aspecten: van flexibiliteit en gebruiksvriendelijkheid tot beveiliging en beschikbaarheid. Digitalisering vraagt om een evolutie van het kwaliteitsstelsel dat aan de digitale infrastructuur is verbonden. Dat stelsel zullen we moeten bespreken en bijstellen. Architectuur kan helpen om sturing op kwaliteit gestructureerd aan te pakken.

De kwaliteitsaspecten van de informatievoorziening zijn gedefinieerd in de ISO standaarden voor systeemkwaliteit: de 25000-reeks SQuaRE (System and Software Quality Requirements and Evaluation). Nieuwe onderdelen van de informatievoorziening komen over het algemeen tot stand in programma’s en projecten, waarvoor P3M3 een uitgebreid kwaliteitsstelsel biedt (Portfolio, Programma & Project maturiy management model volgens o.a. MSP en PrinceII). Voor het beheer en de exploitatie van de informatievoorziening maken we meestal gebruik van de kwaliteitsstelsels van ASL/BiSL en ITIL. Een architectuur voor sturing op kwaliteit zou hier kunnen starten: de context van het kwaliteit vraagstuk in een motivation model.

Enerzijds beoogt de kwaliteit van de informatievoorziening bij te dragen aan de realisatie van strategische doelen van mensen en organisatie. Anderzijds moet de kwaliteit van de informatievoorziening mensen en organisaties ontzorgen. De focus moet kunnen liggen op de primaire taken die je verricht, zonder dat je je steeds moet afvragen of de informatie en techniek die je gebruikt wel in orde is.

In het stelsel voor de kwaliteit van de informatievoorziening zijn drie perspectieven aanwezig. Kwaliteit vanuit het perspectief van het gebruik, de mens, is uitgewerkt in de “Quality of Use” in de ISO 25010 norm. Kwaliteit vanuit het perspectief van het product, het systeem, is uitgewerkt in de “Product Quality” in ISO 25010. Het perspectief van de data, de informatie, vind je in de ISO 25012 norm: “Data Quality”.

De explosieve groei van beschikbare data en de snelle technologische ontwikkelingen van de digitalisering kunnen de balans tussen de drie perspectieven makkelijk verstoren. Als mens, gebruiker, voel je je mogelijk erg nietig als data en technologie een enorme omvang krijgen.

In gesprekken over kwaliteit gaat vaak erg veel aandacht uit naar de systemen, meer dan naar de informatie in de systemen (zie hieronder rechts). De uitwerking van kwaliteit van de informatievoorziening besteedt vaak meer aandacht aan Product Quality dan aan Data Quality en Quality of Use. Een nieuwe balans is nodig tussen de drie perspectieven in de context van vergaande digitalisering (zoals hieronder links).

Binnen elk van de perspectieven is een architectuur uit te werken van de aspecten en de afweging die benodigd is tussen bijvoorbeeld brede beschikbaarheid van informatie en vertrouwelijkheid of tussen vergaande controle van gegevensintegriteit en flexibiliteit van gebruik. Misschien is dit een onderwerp voor een serie blog items: wie schrijft mee?

De realisatie van het gewenste kwaliteitsniveau gebeurt eigenlijk altijd in stappen. De praktijk van moeizame grote ICT projecten heeft ons wel geleerd om niet in één keer de ideale wereld te willen neerzetten (toch?). Dus geven we aan projecten en beheer een agile invulling. Ook de realisatie van kwaliteitsdoelen zal in opeenvolgende opleveringen en releases plaatsvinden.

Een generiek implementatiemodel zou er als volgt uit kunnen zien.

Verschillende stakeholders stellen ieder vanuit eigen drijfveren doelen aan de kwaliteit van de informatievoorziening. De eindgebruiker wil met plezier kunnen werken, bestuur en management willen een business case realiseren en de ICT leveranciers willen duurzaam en winstgevend digitale diensten kunnen leveren. Vanuit zo’n perspectief heeft een ieder ook een oordeel over de mate waarin voorzieningen voldoen aan de al dan niet expliciet gemaakte kwaliteitsdoelen.

Architectuur kan helpen bij het gesprek over kwaliteit en de realisatie van de benodigde kwaliteit door de doelen te vertalen in principes en eisen. Mij is gebleken dat een realisatie in stappen erbij gebaat is als je bij kwaliteitseisen verschillende niveaus van kwaliteit onderscheidt. Elke release van een systeem zal in meer of mindere mate voldoen aan de eisen. Waar niet wordt voldaan aan een principe of eis (of een niveau daarvan) is sprake van een gap.

Een gap kan aanleiding zijn voor een item op de backlog van een project of werkpakket. Dat item kan een functionele kwaliteit aanduiden en net zo goed een non-functionele kwaliteit, een usability-aspect of een aspect van gegevenskwaliteit. Bij een volgende sprint kan weer een stukje van de kwaliteit worden gerealiseerd. Hier is zo’n stukje kwaliteit aangeduid als “eigenschappen van een oplevering”. Zou ik daar in een toekomstige versie van Archimate een capability kunnen plaatsen?

Weergaven: 555

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden