Op weg naar een nieuwe architectuur voor de digitale wereld

Tijdens het Landelijk Architectuur Congres en het Nationaal Management & IT Symposium hebben wij aandacht gevraagd voor het vraagstuk hoe om te gaan met de veranderingen in de wereld om ons heen. Wij, dat zijn de auteurs van het boek Ruimte voor mens en organisatie, visie en aanpak voor de digitale samenleving. Dit boek is het eindpunt van een proces, en tevens het beginpunt van een nieuwe reis: welke vernieuwingen kunnen en moeten we doorvoeren in architecturen van business en IT? Een korte toelichting eindigend met een prangende vraag.

Waarom schreven wij dit boek?

De oorsprong voor het boek ligt in een ronde tafel gesprek van architecten. We kwamen bij elkaar met de centrale vraag: wat is de essentie van de veranderingen die we om ons heen zien? Wat is de impact op mensen en op organisaties? Wat kan je zelf doen om succesvol te zijn in deze turbulente tijden en wanneer gaat het mis?

Wat is de essentie van de veranderingen?

De essentie is de samenloop van twee ontwikkelingen die elkaar versterken. Aan de ene kant is dat de digitalisering, met trends zoals Cloud, Big Data, Mobile, Social en Internet of Things. Aan de andere kant is dat de enorme groei van informatie en de veranderende betekenis en waarde van informatie voor mensen en organisaties.

De digitalisering heeft ertoe geleid dat we een nieuwe dimensie hebben gecreëerd waarin we met elkaar kunnen functioneren. We noemen dat de digitale ruimte. Het is de wereld van mobiel internet waarin je kan ondernemen, waarin je als overheid met burgers en bedrijven communiceert, waarin je je foto’s opslaat en je muziek vindt en waar je kinderen een groot deel van de tijd actief zijn als ze bij jou aan tafel zitten.

We concluderen dat die digitale ruimte een disrupte consequentie heeft voor de waarde van informatie voor mens en organisatie. (En andersom: alleen doordat we die verandering van waarde zijn gaan hanteren heeft de digitale ruimte kunnen ontstaan).

Wat is dan die verandering van informatiewaarde?

Laat ik een voorbeeld geven: in juni 2014 meldde de Nederlandse Bank dat (voor het eerst) het merendeel van de Nederlandse export bestaat uit diensten in plaats van producten.
Dat heeft er direct mee te maken dat in producten steeds meer informatietechnologie zit. Dat bij een product eigenlijk altijd informatie wordt meegeleverd. Dat bovendien de keuze voor een product steeds meer afhangt van de beschikbare informatie over het product. En dat als klapper op de vuurpijl het tegenwoordig heel “normaal” is dat je als klant een product via informatie-uitwisseling (deels) zelf kan samenstellen.

Van producten maken we diensten door ze te verpakken in een context van informatie. Informatie is geen middel meer om te produceren, maar bepaalt in belangrijke mate de economische waarde van producten (en diensten). En dat zet de functie van informatie in een organisatie op zijn kop.

Wat verandert er dan aan de functie van informatie in organisaties?

Informatie was tot nu toe vooral een middel. Dat blijkt ook uit de positionering van de IT en IV functie in organisaties: vaak als onderdeel van bedrijfsvoering, middelen of facilitair. En het perspectief van informatie als middel is leidend in veel interpretaties van Business en IT alignment en van het negenvlaks-model. Informatie is dienend aan de processen en doelen van de business.

Nu wordt informatie zelf het doel, informatie bepaalt meer dan andere factoren de primaire economische of publieke waarde van een organisatie. Weet jij als organisatie jouw propositie beter te verpakken in informatie dan je concurrent, dan win je marktaandeel. En ook, weet een start-up jouw propositie te verrijken met informatie dan zou hij zo maar jouw marktaandeel kunnen veroveren.

Daar mag IT dus blij mee zijn: eindelijk erkenning voor hun positie. Toch is dat niet wat lijkt te gebeuren in veel organisaties?

Tja, daar raak je de samenhang tussen de veranderende waarde van informatie en het bestaan van de digitale ruimte. De meeste informatie die voor jou en voor jouw organisatie van belang is bevindt zich niet binnen de eigen omgeving, waar IT nu over het algemeen mee bezig is. De meeste informatie met de meeste waarde bevindt zich in de digitale ruimte, buiten de veilige vertrouwde grenzen van de eigen systemen. En dat is een boodschap waar veel IT-managers en hun medewerkers minder blij mee zijn.

Wat moet IT dan wel doen?

Heel plat gezegd: naar buiten gaan. Geef mensen en organisatie de ruimte om een wederkerige uitwisseling van informatie met de omgeving volop aan te gaan. Zorg dat al die potentiële waarde van informatie die “daar buiten” bestaat ook beschikbaar is binnen de eigen organisatie. Zorg dat de waarde aan informatie die de organisatie zelf in de digitale ruimte wil bieden daar ook naar toe gaat. En faciliteer de wederkerige uitwisseling van informatie tussen mensen “binnen” en mensen “buiten” op een manier die mensen aanspreekt en vertrouwen geeft (leuk en veilig).

Dat kan je ook nogal “middel”-achtig opvatten!

Ja dat is zo. Ons beeld is dat de IT-functie zich meer zal richten op het bieden van een infrastructuur aan diensten die de digitale ruimte ontsluiten. Dat kan in toenemende mate onafhankelijk van een specifieke organisatie gebeuren: in de cloud als een nutsvoorziening geleverd door een nieuwe generatie nutsbedrijven.
De organisatie zelf staat voor de uitdaging om zelf de vaardigheden te ontwikkelen, digitale vaardigheden en informatievaardigheden, om de digitale ruimte te benutten. Hier is een rol weggelegd voor een nieuwe generatie informatie-managers en digitale diensten managers. Zij houden zich niet meer primair bezig met ontwikkeling van voorzieningen in de digitale infrastructuur maar met het benutten van de beschikbare digitale ruimte.

Wat is dan de opgave voor een nieuwe architectuur?

Wij zien deze ontwikkeling zich voltrekken. En tegelijk zien we nog vele hobbels die deze ontwikkeling frustreren, bemoeilijken en tot risicovolle situaties leiden. Architectuur zou enorm kunnen bijdragen om de ontwikkelingen te versnellen, te structureren en onverantwoorde risico’s te vermijden.

Welke principes zouden we kunnen hanteren voor een dergelijke digitale orde? Welke patronen treden op en/of zouden we willen laten optreden? Welke bouwstenen zijn nodig om een complete en consistente infrastructuur aan digitale diensten te kunnen bieden aan (bijvoorbeeld) het Nederlands bedrijfsleven? Wat zijn de essentiële karakteristieken en eigenschappen van producten en diensten? Aan welke eisen moeten ze voldoen? Hoe help je de business om de weg te vinden in alle digitale diensten en informatie die “buiten” aanwezig is? Hoe help je om af te wegen wat te benutten en waar voor te waken? Hoe kan je architectuur bedrijven die gericht is op de eigen verantwoordelijkheid van de business om zelf de goede informatie en digitale diensten? Hoe creëer je ruimte?

Dit schrijvend kwam vooral op meta-niveau de prangende vraag boven: wat zijn DE essentiële vragen die we in dit licht nu aan architectuur moeten stellen? Voorstellen zijn welkom!

Weergaven: 390

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Sessies

22-01: Quantum Computing - KNVI meer...

31-01: Smart Data Practices - PLDN meer...

19-02: ERP software - KNVI meer...

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden