Ik heb er altijd veel moeite mee als (organisatie)methoden de missie, visie en doelen van de organisatie als uitgangspunt nemen. Waarom zou een organisatie doelen hebben?

Ik heb een aantal argumenten tegen de stelling dat organisaties doelen hebben bij elkaar gebracht:

  • Mensen verschillen in de doelen die ze willen bereiken, dus wiens doelen zijn dan de organisatiedoelen?
  • Het hebben van doelen suggereert dat er binnen een organisatie consensus bestaat over wat men wil bereiken. Meningsverschillen zijn inherent aan menselijk sociaal gedrag en het gebruik van doelen als richting voor organisatie handelen, suggereert dat die verschillen er niet zijn;
  • Wat is eigenlijk een organisatie? Wie horen er bij en wie niet, zijn tijdelijke medewerkers, externe consultant en aandeelhouders deelnemers aan de organisatie? Vanuit verschillende perspectieven horen bepaalde groepen er wel of niet bij. Wat de organisatie is, is dus niet objectief vast te stellen. En als we niet eens weten wat de organisatie is, hoe kan iets dat geen duidelijk omschreven identiteit heeft, wel doelen hebben.
  • Doelen kunnen zo algemeen, en dus nietszeggend, worden geformuleerd, dat ze op geen enkele manier te verbinden zijn met het (gewenste) gedrag van de mensen in de organisaties;
  • Organisaties handelen niet, het zijn mensen die handelen;
  • Organisaties zijn geen coherent geheel, wat vaak wordt gesuggereerd door alles af te leiden van de organisatiedoelen;
  • De geformuleerde doelen geven geen zicht op wat een organisatie doet, het geeft hooguit aan wat een organisatie graag zou willen gaan doen;
  • Doelen suggereren inzicht in de toekomst. Immers de doelen wil men behalen, terwijl onbekend is of de te behalen doelen wel te behalen zijn, we weten immers niet wat er gaat gebeuren;
  • Doelen suggereren dat mensen op lange termijn kunnen denken. Ons denken en handelen is vooral gebaseerd op het hier en nu.
  • Door de doelen als uitgangspunt te nemen wordt een rigide structuur gebouwd gebaseerd op de valse belofte van consensus en inzicht in wat de toekomst gaat brengen.

Tot slot een waarschuwing van McAuley, Duberley & Johnson

…defining organization theory as being concerned with understanding and explaining how organizations operate so as to enhance our ability to design more effective and efficient organizations in terms of ‘their’ goals might end up incorporating, prioritizing and legitimizing, by default, the perspectives and problematics of ‘senior’ managers…. by conceptualizing organizations in this way, we might accidentally exclude and subjugate the priorities of the vast majority of organization members and those in the wider community who are not members but who are simultaneously affected by the organization’s operation.

Weergaven: 201

Reactie van Louis Dietvorst op 21 Mei 2012 op 19.39

Joop, mooi artikel. Vooral de tekst "Doelen suggereren dat mensen op lange termijn kunnen denken. Ons denken en handelen is vooral gebaseerd op het hier en nu." spreekt mij aan. Want dat is (helaas?) de keiharde dagdagelijkse werkelijkheid. Architecten zouden hier op in kunnen, nee moeten spelen. De wet van Ashby volgen (requisite variety) door hun concepten zoveel mogelijk aan te passen aan de complexiteit van de omgeving zoals die is, en niet zoals die (in een verre, verre toekomst...) zou moeten zijn. Stapje voor stapje volwassen worden. Beginnen met sociale, mensgerichte architectuur concepten. Accepteren dat denken in redundanties weliswaar niet 100% efficiënt is, maar wel vele malen effectiever kan zijn. Niet proberen kost was kost (deel)systemen te herbruiken omdat we die "toch al hadden". Ontwerpen voor gebruikers die geen tijd hebben om zich te beseffen dat ze misschien niet theoretisch optimaal bezig zijn. etc. etc. Met zo'n houding zijn we misschien over 20 jaar wel toe aan "echte" academische architectuur concepten. Take IT easy, take IT slow...

Reactie van Joop Kielema op 22 Mei 2012 op 11.03

"Echte" academische architectuurconcepten zijn uiteraard gebaseerd op de gedachte dat we niet in staat zijn ver in de toekomst te kijken. Mooie plaatjes over hoe de wereld er over vele jaren uit gaat zien kunnen verstikkend werken. Mijn stelling is ook dat een architect zich niet als een bouwer van grote kathedralen moet zien. Maar eerder als een meewerkend voorman van een klusbedrijf. Dan blijft de menselijke maat ook goed in het zicht.

Reactie van Atilla Vigh op 29 Mei 2012 op 13.23

Nou zo stellig als hier doelen worden afgeserveerd wil ik het nu ook weer niet opdienen.

Ik ga een groot deel mee met het betoog van Joop. Vooral leden van het senior management van organisaties die orareren dat de missie en visie zo duidelijk en belangrijk zijn en gecommuniceerd moeten worden. Vaak eindigen ze met MVO achtige opendeurstellingen en gaan vervolgens dronken achter het stuur naar huis.

Hoewel, ik denk dat er twee soorten doelen zijn die iets met de organisatie te maken hebben:

- beschreven doelen (noem het desnoods target doelen)

- onbeschreven doelen

Ik laat voor het gemak persoonlijke doelen (winstbejag, prestige, etc...) buiten deze discussie.

Ik kan mij bijvoorbeeld niet aan de indruk onttrekken dat veel medewerkers (wat ze nu ook voor band met die organisatie hebben) van organisaties in essentie wel weten wat een aantal doelen van die organisatie zijn (en die hoeven daarvoor helemaal niet opgeschreven te zijn). Bijvoorbeeld bij Opel, Mercedes en Audi zal het doel toch echt het maken van auto's zijn en niet van koffiemolens. Zo ook zal bij het UWV (om maar eens een compleet andere organisatie te noemen) het doel het verstrekken van uitkeringen en het helpen van werkzoekenden zijn. Ik zou dit de onbeschreven doelen noemen.

Wat je vaak in missies, visies en de daaruit voorvloeinde doelstellingen van organisaties op websites zijn vaak (impliciete) wensen van het senior management van die organisaties. Het domweg noteren van een aantal gewenste doelen (dus in de toekomst te bereiken) gaat je niet helpen. Daarvoor moet je een strategie uitzetten en met name executeren. Waar het bij veel organisaties aan scheelt is het daadwerkelijk executeren van de strategie.

Een belangrijke waarschuwing: in de loop van der tijd zouden je doelen wel eens kunnen wijzigen, omdat de omgeving verandert (concurrentie, wetgeving, economie, etc...). Wijzig dan ook je strategie en ga niet doofstom door. Dat getuigd niet van een foute doelen, maar van voortschrijdend inzicht. Een kwaltieit die veel senior managers vaak ontberen.

 

 

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden