Ik heb het boek 'state of the art architectuur 2012' doorgenomen en ik vind nog steeds de klaagzang over de rol die architectuur 'eigenlijk op de keper beschouwd zou moeten hebben en dat maar steeds niet krijgt' sterk domineren. En ik word daar moe van. De architect als verwend betwetertje dat eerst een positie wil hebben voordat het zich eens wil gaan bewijzen, en als het dan toch niet lukt, ligt het weer aan de context.. Het beloofde land van de architectuur blijkt steeds weer achter een volgende berg te liggen..
Ondertussen gaat het bovenvermelde boek voor ruim meer dan de helft over luchtfietsen en bellenblazen. Begrippen die de verbinding met de werkelijkheid verloren zijn, of zo abstract zijn dat iedereen er een andere betekenis aan geeft. Zelfs wetende dat het begrip architectuur heel veel betekenissen kan hebben, durft een auteur toch een zin op te schrijven als: 'deze architecturen kunnen alleen tot stand komen met behulp van wendbare high-performanceteams. Extra aandacht voor de menselijke maat is daarbij een vereiste'. En geloof mij, ik deed een willekeurige prik in het boek. Het staat helemaal vol met deze betekenisloze zinnen. In dit soort zinnen zitten de excuses voor het falen van het volgende project al weer verborgen: 'We hadden niet echt een high-performanceteam en ook ons project was te groot, geen oog voor de menselijke maat'.
Als ik het vanuit een evolutionair perspectief bekijk, zie ik een beweging die zich vanuit een rationele overtuiging steeds weer opricht, maar door een hardnekkig praktisch falen ook weer net zo hard achteruit boert. De architect houdt voortdurend vast aan de overtuiging dat als we maar slim genoeg zijn, goed nadenken en concentreren, daar de tijd en aandacht voor krijgen, strakke leiding, commitment van de top, een nog beter concept en methode hanteren, het echt wel moet lukken om een project of de beheersing foutloos uit te voeren...... echt waar ....  
Ik ben klaar met die overtuiging. Ik ben klaar met het absolute vertrouwen in de rationaliteit en de overtuiging van voorspelbare en beheersbare top-down projecten. Het is te duur en te ideaaltypisch om in andere takken van sport dan de lucht- en ruimtevaart toe te passen.
Ik ben erg geïnteresseerd in een meer pragmatische benadering, een benadering van architectuur waar met elkaar fouten maken en daarvan gezamenlijk leren, de essentie van de aanpak is. 'If it doesn't kill you, it makes you stronger'. Dat is wat een levend systeem van levenloze zaken onderscheidt, de essentie van de architectuur van ons leven. Een stuk van Roland Drijver zie ik heel mooi in die richting bewegen, en zo zijn er meer op pragmatisme gebaseerde werkwijzen beschreven.
Misschien kunnen we architectuur beter vormgeven door net als een beeldhouwer te werk te gaan. Weg hakken wat het in ieder geval niet is. Door te leren van fouten, te concentreren op wat het niet is, zorgen dat we steeds meer voor onze ogen kunnen laten ontstaan wat het wel is. Ik denk dat je mensen beter kan leren wat geluk is, door hen bewust te maken van die dingen die hen ongelukkig maken. En dat dan niet vanuit abstractie dit woord verkondigen, dit in trainingen weg te leren, maar door hands-on, werkendeweg in projecten dit te hanteren en de verhalen daarover te delen.
Misschien heeft een organisatie wel meer aan een architectuur-journalist, iemand die goed kan waarnemen, zich kan oprecht kan verwonderen, goede vragen daarover kan stellen en daarover kan vertellen, dan aan een architectuur-expert, iemand die precies meent te weten hoe het allemaal zou moeten, of nog erger, had gemoeten...
He he, dit wou ik kennelijk even kwijt.
En nu?

Weergaven: 465

Reactie van Mark Paauwe (Founder of Dragon1) op 20 Maart 2013 op 8.48

Jos,

Leuk om te lezen.

Wat zijn de pragmatische stappen die jij zet of zou willen zetten als je met architectuur bezig gaat in een organisatie of project?

Reactie van Harry Hendrickx op 20 Maart 2013 op 11.19

Ja Joost, daar heb je wel een punt. Ik denk dat het te maken heeft met de onvolwassenheid op dit gebied. Als je goed kunt uitleggen wat je doet als business architect hoef je daar geen probleem mee te hebben. Zolang je dat niet kunt kom je toch over als een goochelaar die een trucje doet, en niemand weet hoe hij het voor elkaar krijgt. Dat is meestal niet een goed vertrekpunt om risico's mee te delen of veel in te investeren. En hoe nu verder?.......... Goed verhaal hebben wat je toegevoegde waarde is. En, dat verhaal bestaat al. En vooral niet zeggen dat het business architectuur heet. :-)

Reactie van Jos van Oosten op 26 Maart 2013 op 10.29

@Mark, ik wil dat het startpunt in alle gevallen het concrete organiseer-vraagstuk is van de mensen in die organisatie of keten, de dialoog met en tussen de mensen in het operationele proces. En vanuit dat gesprek zien we wel verder..... En architectuur-documenten kunnen alleen (tijdelijk) bestaan ter ondersteuning van die dialoog, ze hebben per definitie hebben geen betekenis los van die specifieke context. 

Reactie van Harry Hendrickx op 26 Maart 2013 op 11.35

Hoi Jos en Mark,

Ik ben het helemaal met Jos eens. Wat verder heb ik dit uitgewerkt in een blog ongeveer een maand geleden, zie bijvoorbeeld de volgende blog: Business Architects can bring pictures to life.  Here’s how: http://bit.ly/ZVARoq #HP #HPAppsTrans , of op vianovaarchitectura een blog van ca 1 maand geleden:

Reactie van Mark Paauwe (Founder of Dragon1) op 26 Maart 2013 op 11.44

Ik zou zelf willen dat het startpunt van architectuur altijd de architectuurontwerp-opdracht is van de directie van een organisatie die een architect/architectuurteam de opdracht geeft om voor een strategisch organisatievraagstuk een realistische en uitvoerbare oplossing/oplossingsrichting te ontwerpen. En dat met visualisaties (animatie, platen, diagrammen, impressies) zo goed mogelijk communiceerbaar te maken.

Wat ik zie is dat als je een visueel architectuurportfolio hebt net zoals ik, je toch meer succes hebt dergelijke opdrachten te krijgen.

In mijn ogen wordt er ook vaak op een te laag niveau in de organisatie een te ambitieuze verandering onder architectuur nagestreefd die eigenlijk geen draagvlak of backup heeft bij de top van de organisatie. En als dan de dragende muren (= de architectuur) moeten worden verzet, gaat dat uiteindelijk niet gebeuren.

Vraag: Zie jij architectuur als een totaalconcept en zie jij architecten als creatieve ontwerpers van totaalconcepten voor organisatievraagstukken? En ben jij van mening dat architecten het proces moeten begeleiden om te komen tot een gedragen en goedgekeurd programma van eisen? Waarbij het PvE weer als input dient om een architectuurontwerp van het organisatievraagstuk te kunnen maken?

Ik ben benieuwd naar je antwoorden.

Reactie van Jos van Oosten op 26 Maart 2013 op 11.48

@Harry, heel herkenbaar en goed, alleen...... ik heb wat moeite met de toenemende aandacht voor visualisatie. Misschien bedoelen we hetzelfde, en begrijp ik het verkeerd. 

Bij visualisatie ben ik zo bang dat we nieuwe beelden, meningen gaan toevoegen aan de toch al complexe werkelijkheid. Zo ervaar ik het werk van menig architect die zijn architectuurplaten wil 'verkopen' aan de mensen in zijn omgeving. Dat zou ik jammer vinden, dat vergroot de complexiteit en de kans dat we door de bomen het bos niet meer zien.

De visualisaties liggen voor het oprapen, gewoon in de praktijk. Goed waarnemen in de primaire processen en wat je dan ziet met elkaar bespreken en gezamenlijk tot betekenis te laten komen is volgens mij de essentie die bijvoorbeeld ook de boodschap is van story-telling. En die gedeelde betekenis is per definitie vergankelijk. Daarom het belang om voortdurend in de organisatie te investeren in het gesprek over de betekenis van de gegevens die in de systemen zit. Een gegevensmodel is gedeeltelijk gebaseerd op definities, maar voor een groot gedeelte ook gebaseerd op verhalen.

Reactie van Jos van Oosten op 26 Maart 2013 op 11.52

@Mark, ik heb heel veel moeite met het abstracte niveau van 'de architectuur-opdracht'. Dit begrip kan zoveel verschillende betekenissen hebben, dat ik een gesprek hierover niet haalbaar en zinvol acht.

Reactie van Mark Paauwe (Founder of Dragon1) op 26 Maart 2013 op 12.01

Jos,

Dat kan ik begrijpen dat je dat zegt. Ik zeg ook geen architectuur-opdracht, maar architectuur-ontwerp-opdracht. En nog beter 'Ontwerpopdracht voor een nieuw totaalconcept van een organisatievraagstuk/oplossing'. Dat is namelijk veel concreter. In de open EA methode Dragon1 is er bijvoorbeeld een sjabloon voor een architectuur-ontwerp-opdracht onderkend zodat je scope, kader en context, nut, noodzaak en impact in tekst en visualisatie snel duidelijk maakt. 

Wat versta jij onder architectuur? Ik versta onder architectuur het totaalconcept dat is toegepast op een bouwwerk. Dat totaalconcept kunt je ontwerpen en uitwerken op logisch en fysiek niveau. Daar is niets mystieks, vaag of abstracts meer aan.

Ik hoop niet dat jij vind dat je Zonder (duidelijke) opdracht met architectuur aan de slag mag gaan? 

Eerst als architect een opdracht in handen hebben met een duidelijke scope, context en kader, nut en noodzaak lijkt mij zeer pragmatisch. 

Ik hoor het graag van je.

Reactie van Harry Hendrickx op 26 Maart 2013 op 14.57

@Jos, Ja Jos het klopt inderdaad dat we "in violent agreement zijn". Mijn beide blogs gaan over het belang van taal voor de communicatie. Als we iets niet kunnen duiden, is er ook moeilijk over te praten. En misschien heb je wel een punt dat er steeds veranderingen zijn in processes, maar als jet het over zingeving van een organisatie hebt, verandert dat niet zo snel. Vandaar de controlled language om over een aantal zaken te communiceren op een wat meer gecontroleerde manier. Dat voorkomt spraakverwarring.

Plaatjes bestaan in een IT wereld nu eenmaal. En hebben daar ook beslist hun waarde. Echter om die volledig weg te cijferen gaat te ver. Echter, door meer aandacht te geven aan het achter liggende verhaal, komt zo'n plaatje meer tot leven en verbindt het de twee werelden. En dat is toch vooral wat we allemaal nodig vinden.

Maar laten we nu niet denken dat dit allemaal via documenten kan. Daar zijn processen voor nodig, en verbinding moet plaatsvinden tussen meerdere disciplines. Iedere verbdingin zal daarin weer zijn eigen kleine specifieke taal eigenaardigheden hebben.

Groet

Harry

Reactie van Martin van den Berg op 6 April 2013 op 14.45

Beste Jos,

Ik had met name de hoofdstukken over businessarchitectuur gelezen in hetzelfde boek waar jij aan refereert. Wat is daarin las had weinig met echte businessarchitectuur te maken. Op mij kwam het over als: we moeten eerst de business in kaart brengen om daarna de IT goed te kunnen architecturen. Heel logisch en voor de hand liggend, maar iets dat we al tientallen jaren doen. Echt businessarchitectuur in de zin van de business architecturen om nieuwe businessmodellen te creeren, dat gebeurt nog zeer weinig.

Ik zit zelf al ruim 15 jaar in het architectuurvak en ben overtuigd van de waarde ervan. Maar we hollen nog steeds teveel achter allerlei nieuwe concepten (zoals business model canvas) aan in de hoop dat die ons helpen in de boardroom te komen. Ik denk dat we ons wat bescheidener moeten opstellen: laten we nu maar eerst eens zorgen dat ons vakgebied helpt om goede sturing te geven aan IT en Informatie(voorziening). Dat is al moeilijk genoeg gelet op de stortvloed aan nieuwe mogelijkheden. Het vraagt om kleine stapjes maken, leren van wat goed en fout gaat, verbinding zoeken, goed en helder communiceren en IT betekenisvol kunnen maken. 

In alle discussies over architectuur (zie ook de artikelen in het boek) lijkt het alsof we een eigen wereld gecreeerd hebben die nog alleen door onszelf (architecten) begrepen wordt. En als de rest van de wereld ons niet begrijpt ligt dat niet aan ons maar aan hen. Dat moeten we dus radicaal omdraaien en blijkbaar valt ons dat bijzonder zwaar.

Groet,

Martin

Opmerking

Je moet lid zijn van Via Nova Architectura om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Via Nova Architectura

Sponsoren

Advertenties

Je kunt hier adverteren

© 2019   Gemaakt door Stichting Digital Architecture.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden